De jaarlijkse antiwitwasvragenlijst van de advocaten voorbereiden

Het online platform van de balies, zijn twee fasen, de controles die al bestaan, en de documenten en procedures die het kantoor nu al kan voorbereiden, met hun artikelen.

Bijgewerkt op 7 oktober 2026

Jaarlijkse antiwitwasvragenlijst: voorbereiding

Op deze pagina

De kern
Wat de balies aankondigden
Wat nog onbekend is
De verplichtingen die de vragenlijst zal nagaan
De controles die al bestaan
Het kantoor voorbereiden in vier stappen
De antiwitwasvorming van de advocaten
Bronnen

De kern

De balies zetten een online platform op waarop elke Belgische advocaat wordt aangesloten. Er is een vrijwillige en anonieme fase gepland, waarschijnlijk van november 2026 tot maart 2027, daarna een verplichte vragenlijst elk jaar vanaf 2027.
De vragen zijn op 7 oktober 2026 niet openbaar. Ze zullen nagaan hoe de praktijk de wet van 18 september 2017 toepast.
Het kantoor kan zich nu al voorbereiden: de inventaris van de bedoelde activiteiten, de algemene risicobeoordeling, de schriftelijke procedures, de rollen, de opleiding, de waakzaamheid en de bewaring.
Controles bestaan al: de stafhouder is de toezichthouder van de advocaten, en bij de OVB controleert elke stafhouder elk jaar minstens 2,5 % van de leden van zijn balie.

De voorbereiding op de jaarlijkse vragenlijst neemt die verplichtingen één voor één over, met hun artikel, en maakt een verslag van wat nog te doen is.

Wat de balies aankondigden

In een editoriaal op Lexgo van 10 september 2026 lichten de voorzitter van AVOCATS.BE en een bestuurder de beslissing van beide gemeenschapsordes en alle balies toe. Er zijn twee redenen. De wederzijdse evaluatie van België door de FATF, gepubliceerd in december 2025, vraagt frequentere controles en vaker controles ter plaatse in sectoren met een hoger risico, een regelmatige opvolging en een gestandaardiseerde voorbereiding van de controles; de balies stellen hun maatregelen in april 2028 voor aan de FATF. Het nieuwe Europese pakket bepaalt bovendien dat een onafhankelijke overheidsinstantie toezicht houdt op de balies zelf als zelfregulerende organen (richtlijn 2024/1640, art. 52).

Het platform is geïnspireerd op het Luxemburgse model. De eerste fase, vrijwillig en anoniem, stelt opeenvolgende vragen om per dossier te bepalen of het onder de wet valt en welke risicopunten aandacht vragen: een praktisch hulpmiddel voor de risicoanalyse. De tweede fase is een verplicht controleplatform: eenmaal per jaar vanaf 2027 beantwoorden alle Belgische advocaten vragen die hun praktijk nagaan en beoordelen. Op middellange termijn maakt elke advocaat er ook een jaarlijkse risicoanalyse.

Wat nog onbekend is

Op 7 oktober 2026 zijn verschillende elementen niet openbaar: de naam van het platform en de leverancier, de reglementaire grondslag (geen nieuw reglement gevonden in de Code van AVOCATS.BE van 30 april 2026 of in de OVB Codex bijgewerkt tot 9 december 2025), de precieze data en de termijn, de vragenlijst zelf, of er per advocaat of per kantoor wordt geantwoord, en wat er gebeurt als niet wordt geantwoord. Het is ook onbekend of de vragenlijst de vragenlijsten vervangt die stafhouders nu al sturen.

In Luxemburg, waarvan het model wordt overgenomen, zijn twee online vragenlijsten verplicht: een over de professionele infrastructuur en een jaarlijkse, in een versie voor de advocaat en een versie voor het kantoor. Niets garandeert dat België die indeling volgt.

De verplichtingen die de vragenlijst zal nagaan

Welke vorm de vragen ook krijgen, ze gaan over de verplichtingen van de wet en de reglementen van de balies:

Het toepassingsgebied: welke activiteiten van het kantoor onder art. 5, §1, 28° vallen, en of bij elk nieuw dossier het toepassingsgebied wordt gecontroleerd.
De algemene risicobeoordeling (art. 16 en 17): schriftelijk, gedateerd, bijgewerkt, over de cliënten, de diensten en verrichtingen, de landen en de kanalen, met de factoren van bijlagen I tot III.
Het beleid en de procedures (art. 8): cliëntacceptatie, waakzaamheid, melding, bewaring, interne controle, bekrachtigd door een lid van het hoger leidinggevend personeel en gecontroleerd.
De rollen (art. 9 en 10): de verantwoordelijke op het hoogste niveau, de AMLCO en het interne meldkanaal. Voor een melding is de AMLCO de advocaat die het dossier behandelt (Grondwettelijk Hof 114/2020, B.21).
De opleiding (art. 8 en 11) van het personeel en de vormingspunten van de advocaten.
De waakzaamheid: de individuele beoordeling (art. 19), identificatie en verificatie (art. 21 tot 31), uiteindelijke begunstigden en het UBO-register (art. 23 en 29), politiek prominente personen en financiële sancties (art. 8 en 41), verhoogde waakzaamheid (art. 38 en 39) en doorlopende waakzaamheid (art. 35).
Atypische verrichtingen en melding: de schriftelijke analyse (art. 45), de melding aan de stafhouder (art. 52) en het mededelingsverbod (art. 55).
De bewaring gedurende tien jaar (art. 60 tot 63) en contanten: geen betaling boven 3.000 € (art. 67).

De controles die al bestaan

De stafhouder van de Orde is de toezichthouder van de advocaten inzake witwassen (art. 85, §1, 11°), met een risicogebaseerde aanpak (art. 87). Bij de OVB regelt de Codex preventieve vragenlijsten en controles: elke stafhouder controleert elk jaar minstens 2,5 % van de leden van zijn balie, en een controlecel antiwitwas treedt op zijn verzoek op (art. 72). De balie Antwerpen bevraagt zo elk voorjaar ongeveer 90 tot 100 advocaten. Bij AVOCATS.BE documenteert een commissie antiwitwas, leidt ze de stafhouders en de lokale cellen op en publiceert ze modellen (Code, art. 4.89).

Een algemene jaarlijkse vragenlijst verandert de schaal: elke advocaat antwoordt, elk jaar. De documenten die bij een controle worden gevraagd, zijn die welke de wet al oplegt; het is beter ze klaar te hebben dan ze te schrijven op het moment van antwoorden.

Het kantoor voorbereiden in vier stappen

De inventaris maken. Maak een lijst van de praktijkdomeinen en duid die met verrichtingen van het 28° aan. Voorzie een controle van het toepassingsgebied bij het openen van elk dossier.
De algemene risicobeoordeling opstellen. De tool voor de algemene risicobeoordeling maakt het document op basis van uw antwoorden, met de methode, de risico's per categorie, de bestaande controles, het actieplan en de herzieningsdatum.
De procedures schrijven. Cliëntacceptatie, identificatie, uiteindelijke begunstigden, politiek prominente personen en sancties, verhoogde waakzaamheid, analyse van atypische verrichtingen, meldingsweg en bewaring. Laat ze bekrachtigen en dateren.
De methode op elke cliënt toepassen. Een individuele beoordeling en een gedateerde nota voor elk dossier binnen het toepassingsgebied; de risicobeoordeling van een cliënt maakt ze zonder dat de gegevens uw toestel verlaten.

De antiwitwasvorming van de advocaten

Beide stelsels leggen nu punten witwaspreventie op. Bij de OVB minstens 1 punt per gerechtelijk jaar, van 1 september tot 31 augustus, sinds 2 oktober 2025 (Codex, art. 53). Bij AVOCATS.BE minstens 2 punten in de lopende referentieperiode, van 1 januari 2026 tot 31 december 2028, ingevoerd in LGO (Code, art. 3.27, §1). Ook het personeel voor wie de functie het vereist, wordt opgeleid, met programma's van permanente vorming (art. 11 van de wet).

Bronnen

Hulpmodel opgesteld volgens de vermelde bronnen. Na te lezen en aan te passen door de advocaat; het is geen advies en geen garantie dat de regels zijn nageleefd.